Giới thiệu
Nhận diện 32 quân Tam Cúc, thứ tự đỏ đen và cách theo một, hai hoặc ba quân. Bản học tách riêng phần thưởng kết để người mới không nhầm cách ghi điểm.
Bài này dùng bản Tam Cúc nào?
Tam Cúc dùng quân hình cờ tướng, khác bộ 52 lá của Tiến Lên. Phần lượt đánh dựa trên mô tả của Thế giới Du hí Bảo tàng tại Nhật. Để học cách so quân, S666PG dùng một buổi bốn người không áp thưởng kết hoặc trình tứ/ngũ tử. Trong bản học chỉ gọi 1, 2 hoặc 3 quân; không dùng cách đi bốn/năm tốt. Đây là quy ước thực hành có công bố, không tự nhận là đầy đủ mọi lệ hội làng.
Nhận đủ 32 quân trước khi chia
Mỗi màu đỏ hoặc đen có tướng 1, sĩ 2, tượng 2, xe 2, pháo 2, mã 2 và tốt 5, tổng 16. Hai màu thành 32. Chia hết cho bốn người, mỗi người 8 quân. Không thêm quân hoa, quân trắng hay lấy 32 lá từ bộ Tứ Sắc có 112 quân.
Hãy xếp bài theo loại rồi màu. Hai quân cùng hình nhưng khác màu không tự tạo thành một đôi hợp lệ. Bài minh họa chỉ là phối cảnh chủ đề; nhận dạng bộ thật phải dựa vào tên và số lượng trên đây.
Thứ tự lớn nhỏ và kiểu đi
Trong bản giới thiệu này: tướng, sĩ, tượng, xe, pháo, mã, tốt theo chiều mạnh xuống yếu. Cùng loại, đỏ hơn đen. Một lượt có thể gọi một quân, đôi cùng màu cùng loại, hoặc bộ ba cùng màu tướng–sĩ–tượng hay xe–pháo–mã. Bộ tướng–sĩ–tượng mạnh hơn xe–pháo–mã; cùng cấu trúc xét đỏ hơn đen.
Không lấy ba quân đỏ bất kỳ làm bộ ba. Ví dụ đỏ xe–pháo–mã là bộ; đỏ xe–mã–tốt thì không. Khi mở đôi, hai tốt đỏ là đôi còn một tốt đỏ và một tốt đen không phải đôi.
Gọi lượt, úp quân và lật để so
Chọn ngẫu nhiên người gọi đầu. Người gọi báo số quân rồi úp bộ định đi. Những người còn lại cũng úp đúng số quân; khi tới bước so, mở bộ hợp lệ hoặc để úp bỏ lượt theo trình tự đã thống nhất. Không có bộ cùng loại để so thì úp bỏ đúng số quân, có thể là quân rời không tạo bộ; không được bỏ thiếu quân. Người có bộ mạnh nhất nhận lượt thắng và gọi tiếp. Không được đợi nhìn đủ bài người khác rồi thay quân đang úp.
Bản học giữ cách ghi của nguồn: người thắng giữ riêng chính các quân thắng của mình; những quân còn lại trong lượt đưa sang chồng bỏ. Đừng ôm cả chồng bài thua vào bộ quân dùng chấm điểm. Đây là khác biệt dễ bỏ sót nếu quen các trò ăn lượt Tây.
Ví dụ một lượt đôi
| Người | Bộ đã úp | Khi so |
|---|---|---|
| An, gọi hai | Hai xe đen | Đôi hợp lệ |
| Bình | Hai pháo đỏ | Thua xe dù là màu đỏ |
| Chi | Hai xe đỏ | Mạnh nhất |
| Dũng | Hai mã đen | Thua |
Chi giữ hai xe đỏ trong vùng quân thắng của mình, sáu quân khác bỏ riêng và Chi gọi lượt sau. Không diễn giải đỏ luôn hơn mọi quân đen: loại quân được xét trước màu.
Kết thúc và sổ điểm của bản thực hành
Khi quân trên tay đã hết, đếm số quân thắng được giữ riêng. Chọn đơn vị một điểm cho mỗi quân và đối chiếu từng cặp: ai hơn nhận phần chênh, ai ít chịu phần chênh. Bản học không thêm thưởng cuối ván. Ví dụ số quân giữ của An, Bình, Chi, Dũng là 3, 1, 4, 0, cộng đủ 8 quân thắng của một ván bốn người. An hơn Bình 2, thua Chi 1, hơn Dũng 3 nên tổng +4; tương tự Bình −4, Chi +8, Dũng −8. Tổng bốn người bằng 0.
Tám quân được giữ là phần của các bộ thắng; 24 quân còn lại nằm ở chồng bỏ. Ví dụ trên giải thích sổ điểm, không khẳng định mọi bàn Tam Cúc đều dùng đúng cách kết toán đó.
Những lệ cần hỏi trước một ván khác
Nguồn còn mô tả thưởng khi trình nhóm tốt và thưởng lượt kết. Các vùng có thể thay đổi cách đi lượt đầu, quyền gọi và phần thưởng. Nếu muốn áp dụng, đọc cả bảng phiên bản đó rồi thống nhất trước chia; không cộng thưởng sau khi đã biết ai thắng. Đọc Tứ Sắc để thấy vì sao có quân giống cờ tướng không đồng nghĩa cùng luật.
Nguồn và phiên bản
Đối chiếu ngày 30/10/2026. Tình huống được S666PG biên soạn riêng; điểm chỉ dùng để đọc kết quả, không quy đổi thành tiền. Các quy ước học tập được ghi tách khỏi luật của nguồn.